Διαφανείς, Ημιδιαφανείς και Αδιαφανείς Γλώσσες: Ποιες είναι ευκολότερες στην εκμάθηση για άτομα με μαθησιακές δυσκολίες
Η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας ανοίγει πόρτες για σπουδές, ταξίδια και επαγγελματική εξέλιξη σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία. Η επιτυχία ενισχύει την αυτοπεποίθηση, παρά τις αρχικές δυσκολίες του ατόμου.Με τη διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας εισάγονται οι μαθητές σ’ ένα διαφορετικό γλωσσικό σύστημα το οποίο δυσκολεύει άτομα με μαθησιακές δυσκολίες. Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν μειωμένο ενδιαφέρον, άρνηση, άγχος, χαμηλή επίδοση, πολλά κενά.Κάποια από τα γνωρίσματα που παρουσιάζουν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, όταν μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα, είναι τα εξής:
- διαβάζουν αργά, συλλαβιστά, χωρίς άνεση και ροή
- συγχέουν γράμματα που μοιάζουν, όπως το b με το d και το m με το n,
- παραποιούν λέξεις που μοιάζουν (π.χ. διαβάζουν horse αντί για house, team αντί για meat),
- χάνουν τη σειρά που βρίσκονται όταν διαβάζουν,
- δεν σταματούν στα σημεία στίξης και
- δεν κατανοούν πλήρως το κείμενο που διαβάζουν.
- Όταν γράφουν, παραλείπουν, προσθέτουν ή αντιστρέφουν γράμματα (π.χ p/b, b/d, d/q),
- δεν αντιλαμβάνονται τη διαφορά μεταξύ λέξεων που μοιάζουν ηχητικά (π.χ think / thing, back /bag, not /nod),
- δεν βάζουν τελείες,
- κάνουν λάθη στις αποστρόφους (π.χ Bobs’ car αντί για Bob’s car),
- κάνουν ορθογραφικά λάθη σε λέξεις που έχουν διδαχθεί συστηματικά,
- δυσκολεύονται να γράψουν πάνω στις γραμμές του φύλλου,
- κρατούν το μολύβι αδέξια, η εμφάνιση του γραπτού τους είναι ακατάστατη
- δυσκολεύονται να αναπτύξουν τις ιδέες και τις σκέψεις τους γραπτώς.
Όσον αφορά τον προφορικό λόγο, παρουσιάζουν τις εξής δυσκολίες:
- δεν καταφέρνουν πάντα να συντάξουν σωστά τα λόγια τους,
- δυσκολεύονται να επιλέξουν και να χρησιμοποιήσουν την κατάλληλη λέξη όταν μιλούν με αποτέλεσμα να «κολλάνε»,
- παραλείπουν άρθρα, υποκείμενα και αντικείμενα,
- δυσκολεύονται να μάθουν το λεξιλόγιο,
- μπερδεύουν τη σειρά στους χρόνους των ρημάτων (π.χ. break – broken –broke αντί για break – broke – broken),
- δεν καταλαβαίνουν μεταφορές, παρομοιώσεις, ή τις πολλαπλές έννοιες μιας λέξης (π.χ. It’s a piece of cake),
- δυσκολεύονται με τις προθέσεις και την έννοια τους και
- δεν κατανοούν σύνθετες προτάσεις ή οδηγίες.
Ας δούμε τώρα τι σημαίνει διαφανής, ημιδιαφανής και αδιαφανής γλώσσα και πώς συνδέεται με τη σύγχυση που περνούν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες κατά την εκμάθηση μιας τέτοιας γλώσσας.
Οι διαφανείς γλώσσες (phonologically transparent languages) είναι αυτές όπου υπάρχει στενή αντιστοιχία μεταξύ γραμμάτων και ήχων, πράγμα που τις κάνει πιο εύκολες στην εκμάθηση, καθώς αυτό που διαβάζεις αντιστοιχεί σχεδόν ακριβώς σε αυτό που ακούς, σε αντίθεση με τις ημιδιαφανείς όπου η αντιστοιχία δεν είναι τόσο σταθερή, και τις αδιαφανείς γλώσσες που έχουν πολλούς κανόνες και εξαιρέσεις.
Τα χαρακτηριστικά των Διαφανών Γλωσσών είναι:
- Σταθερή αντιστοιχία γραμμάτων-ήχων: Κάθε γράμμα ή συνδυασμός γραμμάτων αντιστοιχεί σε έναν συγκεκριμένο ήχο με συνέπεια.
- Ευκολότερη ανάγνωση και ορθογραφία: Η εκμάθηση της ανάγνωσης είναι πιο απλή, καθώς δεν υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις ή σιωπηλά γράμματα.
Παραδείγματα ανά κατηγορία:
- Διαφανείς: Ισπανικά, Ιταλικά, Φινλανδικά, Ουγγρικά, Σερβοκροάτικα.
- Ημιδιαφανείς: Ελληνικά, Γερμανικά, Γαλλικά
- Αδιαφανείς: Αγγλικά (πολλές διαφορετικές προφορές για τα ίδια γράμματα, π.χ., “ough” στο “though”, “through”, “tough”). Kάθε φώνημα της αγγλικής, γαλλικής και άλλων αδιαφανών ή ημιδιαφανών γλωσσών δεν αναπαρίσταται με ένα μόνο γράφημα (άλλα γράφουμε και άλλα διαβάζουμε). Η αντιστοιχία, δηλαδή, μεταξύ φωνημάτων και γραφημάτων δεν είναι σταθερή. Πιο συγκεκριμένα:
- Ο φθόγγος /a/ στην αγγλική γλώσσα προφέρεται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους: make, cat, lap, ball, coat κλπ.
- Ο φθόγγος /c/ μπορεί να προφερθεί ως “κ”, “τσ” (μαζί με το /h/) ή ως “σ”: kitchen, cool, space κλπ.
Η Αγγλική γλώσσα θεωρείται φωνολογικά αδιαφανής εξαιτίας της ελλιπούς φωνολογικής αντιστοιχίας που παρουσιάζει. Η έλλειψη συνοχής της φωνημικής- γραφημικής αντιστοιχίας στα Αγγλικά είναι περισσότερο εμφανής στα φωνήεντα. Αποτέλεσμα του μεγαλύτερου βαθμού αδιαφάνειας είναι τα περισσότερα λάθη φωνολογικής επεξεργασίας και εντονότερα αναγνωστικά προβλήματα.
Τα Αγγλικά φαίνεται πως αποτελούν μία από τις δυσκολότερες γλώσσες για άτομα που αντιμετωπίζουν γλωσσικές διαταραχές. Αυτό συμβαίνει διότι οι περισσότεροι από αυτούς παρουσιάζουν ελλείμματα στην φωνολογική επεξεργασία και δυσκολίες στην σωστή χρήση της γραφημικής – φωνημικής αντιστοιχίας. Συνεπώς η φωνολογική αδιαφάνεια της Αγγλικής δεν διευκολύνει την εκμάθησή της. Τα άτομα με αναγνωστικές διαταραχές θα ήταν προτιμότερο να επιλέξουν Ιταλικά, Ισπανικά ή Φιλανδικά που χαρακτηρίζονται από φωνολογική συνοχή.
Η γαλλική και η γερμανική γλώσσα χαρακτηρίζονται ως φωνολογικά ημιδιαφανείς γλώσσες, δηλαδή παρουσιάζουν σχετική σταθερότητα στο φωνολογικό τους σύστημα. Διαφανείς γλώσσες, λόγω φωνολογικής συνοχής θεωρούνται η ισπανική και η ιταλική γλώσσα, όπου υπάρχει στενή αντιστοιχία μεταξύ ήχων στον προφορικό λόγο και γραμμάτων στο γραπτό και ως εκ τούτου είναι πιο εύκολες στην εκμάθησή τους.
συνεδρίες λογοθεραπείας στην Αθήνα στο χώρο σας
