Μαθησιακές δυσκολίες και διαφοροποιημένη διδασκαλία

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες είναι ένας γενικός όρος για εγγενείς νευροαναπτυξιακές διαταραχές που επηρεάζουν την ικανότητα κάποιου να επεξεργάζεται πληροφορίες, οδηγώντας σε δυσκολίες στην ανάγνωση, τη γραφή, τα μαθηματικά, την ομιλία, την προσοχή και τον αυτοέλεγχο, παρόλο που το άτομο έχει φυσιολογική νοημοσύνη. Οι πιο γνωστές μορφές περιλαμβάνουν τη δυσλεξία, τη δυσαριθμησία και τη δυσγραφία. Η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση από ειδικούς (ψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς) είναι κρίσιμη για τη βελτίωση της σχολικής επίδοσης και της ποιότητας ζωής. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του μαθησιακού προβλήματος βοηθά όχι μόνο στην επιτυχή αποκατάσταση, αλλά και στην αποφυγή των ψυχολογικών προβλημάτων που προκαλεί η καθημερινή αποτυχία που βιώνουν τα δυσλεκτικά παιδιά στο σχολείο και στο σπίτι.

Για τη σωστή αντιμετώπιση του μαθησιακού προβλήματος, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να εξατομικεύσει τη διδασκαλία και να την προσαρμόσει στις ανάγκες κάθε παιδιού χωριστά. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι, που μπορεί να ακολουθήσει ένας εκπαιδευτικός για να βοηθήσει αυτά τα παιδιά, φτάνει να είναι κατάλληλα καταρτισμένος.

Στο παρών άρθρο θα καταπιαστούμε με την έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας και τα πολλαπλά οφέλη της.
Η διαφοροποιημένη διδασκαλία είναι μια εκπαιδευτική προσέγγιση που προσαρμόζει τη διδασκαλία στις μοναδικές ανάγκες, τα ενδιαφέροντα, τις ικανότητες- δυνατότητες,το γλωσσικό υπόβαθρο, τις ακαδημαϊκές δεξιότητες και τον ρυθμό μάθησης κάθε μαθητή, ώστε να εξασφαλίζονται ίσες ευκαιρίες επιτυχίας και ουσιαστικής εμπλοκής.

Ως φιλοσοφική θεωρία η διαφοροποιημένη διδασκαλία είναι ένας συνολικός τρόπος σκέψης για τους μαθητές, τη διδασκαλία και τη μάθηση με γνώμονα ότι ο κάθε μαθητής είναι ξεχωριστή οντότητα και πρέπει να αντιμετωπίζεται ανάλογα (Tomlinson, 2001). Σύμφωνα με τις αρχές τις διαφοροποιημένης διδασκαλίας, ο μέσος μαθητής δεν υπάρχει, είναι μια αφηρημένη έννοια που δεν αντιστοιχεί σε κανένα συγκεκριμένο μαθητή. Αυτό συνεπάγεται ότι οι μαθητές κατακτούν τη γνώση μέσα από την ενεργητική μάθηση και επίλυση προβλημάτων ενώ παράλληλα διδάσκονται πώς να σκέφτονται και να μαθαίνουν.

Γίνεται λοιπόν κατανοητό ότι η διαφοροποιημένη διδασκαλία ανταποκρίνεται στο αίτημα των καιρών για σεβασμό στις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες του μαθητή, μέρος των οποίων είναι οι διαφορετικοί τρόποι σκέψης και οι διαφορετικοί τρόποι μάθησης των παιδιών (Αργυρόπουλος, 2013).

Η διαφοροποιημένη διδασκαλία στην ουσία είναι ένα μείγμα διδασκαλίας σε μικρές ομάδες, εξατομικευμένης παρέμβασης και κλασικής συνολικής διδασκαλίας της τάξης. Οι τομείς στους οποίους πραγματοποιείται η διαφοροποίηση είναι το περιεχόμενο, η διαδικασία και τα προϊόντα μάθησης (Tomlinson, 1995). Η διαφοροποίηση διδασκαλίας δίνει στους εκπαιδευτικούς την δυνατότητα να παρέμβουν σε σημαντικούς άξονες της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αυξάνοντας την πιθανότητα συμμετοχής του μαθητή στη μάθηση. Ο εκπαιδευτικός τροποποιεί το περιεχόμενο, τη διαδικασία και τα προϊόντα της διδασκαλίας, χρησιμοποιώντας ποικίλες μεθόδους και μέσα, για να δημιουργήσει ένα χωρίς αποκλεισμούς περιβάλλον όπου όλοι οι μαθητές μπορούν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους και να εμβαθύνουν στη γνώση.

Βασικές Αρχές & Χαρακτηριστικά της Διαφοροποιημένης Διδασκαλίας

Αναγνώριση της Διαφορετικότητας: Κάθε μαθητής είναι μοναδικός και χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση.
Ευέλικτος Σχεδιασμός: Προσαρμογή περιεχομένου, διαδικασιών και προϊόντων της μάθησης.Σχεδιασμός υλικού- χρήση ερεθισμάτων (οπτικό, ακουστικό, κιναισθητικό). Η οργάνωση υλικού ξεκινά από το απλό και προχωρά στο πιο σύνθετο με τη χρήση βίντεο -τραγουδιών και παζλ. Βοηθούν οι διακρίσεις φωνημάτων, με ρύμες, με ρυθμικά τραγούδια, με flashcards.Μπορούμε να ηχογραφήσουμε δραστηριότητες, τα παιδιά λατρεύουν να ακούν εκ των υστέρων τη φωνή τους.Χρήση σταυρόλεξων, δημιουργία ερωτήσεων από τους ίδιους τους μαθητές (peer-teaching), και ολιγόλεπτα διαλείμματα.Οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν πώς θα παρουσιάσουν τη γνώση τους (π.χ. ζωγραφιά, θεατρικό) ή με ποια σειρά θα μάθουν νέες πληροφορίες.
Ενεργός Συμμετοχή: Ενθάρρυνση της κριτικής σκέψης, της συνεργασίας και της αυτόνομης δράσης.
Συνεχής Αξιολόγηση: Συλλογή δεδομένων για την κατανόηση των αναγκών των μαθητών.

Ο στόχος της διαφοροποιημένης διδασκαλίας είναι να αναδείξει την αξία κάθε μαθητή και να τον εντάξει στο μαθησιακό περιβάλλον. Αναφορικά με το μαθησιακό περιβάλλον και το γενικότερο κλίμα της τάξης που προάγει τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, σημαντικό ρόλο παίζουν τα συναισθήματα που βιώνουν οι μαθητές σε τάξεις που χαρακτηρίζονται ως «ασφαλή» πλαίσια τόσο σε επίπεδο σωματικής όσο και «γνωστικής» ασφάλειας (Δημητροπούλου, 2013). Σύμφωνα με την ίδια πηγή, για να νιώσουν μαθησιακά επαρκείς και συναισθηματικά ασφαλείς, οι μαθητές θα πρέπει να ασχοληθούν με έργα αντίστοιχα των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων τους.

Οφέλη Διαφοροποιημένης Διδασκαλίας

Δημιουργεί ένα θετικό μαθησιακό περιβάλλον και προάγει την ισότητα στην πρόσβαση στη γνώση.
Αυξάνει τα μαθησιακά κίνητρα και την ουσιαστική δέσμευση των μαθητών.
Ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της συνεκπαίδευσης σε τάξεις με ποικίλο μαθητικό δυναμικό.

Είναι κατανοητό ότι με τη διαφοροποιημένη διδασκαλία τα παιδιά έχουν ένα εφαλτήριο για την ανάπτυξή τους, συνεργάζονται και συμμετέχουν ενεργά στο μάθημα. Κατά συνέπεια νιώθουν ενεργά και χρήσιμα και αξιοποιούν το κρυμμένο δυναμικό τους που με την παραδοσιακή διδασκαλία θα παρέμενε στην αφάνεια.
υπηρεσίες λογοθεραπείας κατοίκον στην αθήνα και σε όλη την αττική