Χρήσιμες πληροφορίες για τους εφιάλτες των παιδιών

Χρήσιμες πληροφορίες για τους εφιάλτες των παιδιών

Κατά περιόδους τα παιδιά ταλαιπωρούνται από εφιάλτες, με αποτέλεσμα είτε να ξυπνούν τρομαγμένα κατά τη διάρκεια της νύχτας είτε να φοβούνται να ξαπλώσουν το βράδυ στο κρεβάτι τους και να κοιμηθούν. Όπως και στους ενήλικες έτσι και στα παιδιά τα όνειρα και οι εφιάλτες έχουν ιδιαίτερη σημασία και αντικατοπτρίζουν πτυχές της ψυχοσυναισθηματικής τους κατάστασης.

Οι ερευνητές τονίζουν πως οι εφιάλτες είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι του ύπνου στην παιδική ηλικία. Όσο η φαντασία των παιδιών αυξάνει, τόσο πιο πιθανό είναι να δει ένα κακό όνειρο και όσο πιο πολλά ερεθίσματα δέχεται, τόσο πιο εύκολο είναι να τα αναβιώσει στον ύπνο του με έναν μπερδεμένο και ακανόνιστο τρόπο. Μέχρι την ηλικία των 5 ετών, 1 στα 2 παιδιά ξυπνάει από εφιάλτη. Εφιάλτες παρουσιάζουν τα μισά παιδιά ηλικίας 3-6 χρονών και περίπου το 20% των παιδιών ηλικίας 6-12 χρονών.

Τα παιδιά κάθε ηλικίας έχουν διαφορετικούς φόβους και αυτοί οι φόβοι ξεπηδούν στα όνειρά τους. Οι φόβοι μπορεί να είναι είτε μη ρεαλιστικοί, όπως τέρατα, λύκοι, μάγισσες που σε συνδυασμό με το σκοτεινό δωμάτιο μπορούν μέσα από το όνειρο να αποκτήσουν πραγματική διάσταση είτε να εμπεριέχουν έναν ρεαλιστικό κίνδυνο όπως το τσίμπημα αράχνης, την επίθεση καρχαρία κτλ.

Οι εφιάλτες των παιδιών συνήθως περιλαμβάνουν τέρατα, φαντάσματα, σκυλιά που γαβγίζουν, λιοντάρια, διάφορα άγρια ζώα, ανθρώπους απειλητικούς και ανεπιθύμητους. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να βλέπουν τρομακτικά όνειρα που το περιεχόμενο τους περιλαμβάνει εκφοβισμό ή παρενόχληση. Περισσότερα αγόρια παρά κορίτσια βλέπουν τρομακτικά όνειρα, εκ των οποίων μεγάλο μέρος αφορά σε φόβο για ληστές και διαρρήκτες. Συχνοί είναι επίσης οι εφιάλτες με τρομακτικές εικόνες του «γέρου» και της «γριάς» αλλά και με ζώα ή τερατόμορφα πλάσματα.

Στις ηλικίες άνω των 14 ετών φαίνεται πως ο αριθμός των τρομακτικών ονείρων μειώνεται κυρίως στα αγόρια, ενώ τα κορίτσια ονειρεύονται συχνά θανάτους. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα τα όνειρά τους και να καθησυχάσουν μόνα τους τον εαυτό τους γιατί αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι ήταν απλά ένα κακό όνειρο. Αυτό μπορεί να το πετύχει το παιδί περίπου στην ηλικία των 7 ετών. Μέχρι όμως το παιδί να καταφέρει να ξεχωρίσει το όνειρο από την πραγματικότητα, χρειάζεται τον εφησυχασμό και την ασφάλεια των γονιών του.

Οι εφιάλτες συμβαίνουν στη φάση REM (rapid eye movements). Είναι η φάση του ύπνου που τα μάτια εκτελούν πολύ γρήγορες κινήσεις και συμβαίνει μετά από τα πρώτα 90 λεπτά ύπνου. Κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί ένας άνθρωπος να έχει 3-5 φάσεις REM.

Το είδος των ονείρων που βλέπει κάθε παιδί επηρεάζεται άμεσα από τις συνθήκες ζωής και το περιβάλλον του. Νυχτερινοί εφιάλτες παρατηρούνται συχνά σε παιδιά που είχαν εμπειρίες αποχωρισμού από τη μητέρα τους, ειδικά αν ο αποχωρισμός αυτός ήταν μεγάλης διάρκειας. Επιπροσθέτως, έχει παρατηρηρθεί ότι παιδιά που μοιράζονται το κρεβάτι τους έχουν λιγότερο άσχημα όνειρα σε σχέση με εκείνα που κοιμούνται μόνα τους. Δυσάρεστα όνειρα βλέπουν πιο συχνά τα παιδιά όταν είναι άρρωστα, ενώ παιδιά που παρουσιάζουν ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα είναι πιθανό να υποφέρουν από συχνούς νυχτερινούς εφιάλτες, με τα ίδια μάλιστα θέματα επαναλαμβανόμενα πολλές φορές.

Αν το παιδί ξυπνήσει το βράδυ από ένα κακό όνειρο, κάντε τα εξής:

• Προσπαθήστε να ηρεμήσετε το παιδί και βάλτε το μια αγκαλιά.
• Ρωτήστε τι είδε και καθησυχάστε το διαβεβαιώνοντάς του ότι είδε απλά ένα όνειρο και πως είναι ασφαλές.Τα παιδιά στην πρώιμη παιδική ηλικία έχουν ανάγκη να νιώθουν ασφαλή στο σπίτι και προστατευμένα από τους γονείς.
• Εξηγήστε στο παιδί σας ότι οι εφιάλτες δεν είναι αληθινοί. Οι εφιάλτες είναι σκέψεις του μυαλού που δεν μπορούν να προκαλέσουν κακό.
• Ενθαρρύνετε/μάθετε στο παιδί σας να βρει τρόπους να ηρεμεί από μόνο του όταν ξυπνήσει από ένα κακό όνειρο.
• Μην ξαπλώνετε με το παιδί σας μετά από έναν εφιάλτη. Το να κοιμάστε μαζί ίσως αυξήσει τη συχνότητα των επεισοδίων με τρομαχτικά όνειρα.
• Ενθαρρύνετε το παιδί να κοιμάται με ένα “σύντροφο ύπνου”(μια κούκλα, αγαπημένο ζωάκι). Οι γονείς μπορούν να πουν στο παιδί ότι ο σύντροφος ύπνου φοβάται, και να ζητήσουν από το παιδί να τον παρηγορεί τη νύχτα, ή ότι ο σύντροφος ύπνου μπορεί να προστατεύσει το παιδί. Μπορείτε να δοκιμάσετε αυτές τις 2 στρατηγικές παρέμβασης και να δείτε αν μπορούν να καθησυχάσουν το παιδί και να βελτιώσουν την ποιότητα του ύπνου του.
• Εάν το παιδί βιώνει φόβους ή θυμό κατά τη διάρκεια της ημέρας, καλό είναι να συζητήσετε αυτά τα συναισθήματα με το παιδί σας πριν το ύπνο χαλαρά. Αυτό πιθανό να βοηθήσει το παιδί σας να απαλλαχτεί από τους εφιάλτες.

Οι περιστασιακοί εφιάλτες δεν αποτελούν σημάδι ανησυχίας γιατί τις περισσότερες φορές είναι προϊόν της φαντασίας των παιδιών.Καλό είναι όμως οι γονείς να αναρωτηθούν αν οι εφιάλτες του παιδιού είναι συχνοί, τι συμβαίνει στη διάρκεια της ημέρας. Αν το παιδί βλέπει έναν επαναλαμβανόμενο εφιάλτη τότε ίσως αντιμετωπίζει κάτι που του προκαλεί στρες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ο γονέας πρέπει να διερωτηθεί τα εξής: Προσφέρει ασφάλεια στο παιδί; Μήπως το αφήνει να βλέπει τηλεόραση για ώρες χωρίς επιτήρηση για να κάνει ανενόχλητος τις δουλειές του; Ασχολείται αρκετά μαζί του έτσι ώστε να δει τον ψυχικό του κόσμο; Μήπως είναι αγχωμένος, νευρικός ή θυμωμένος και το μεταδίδει άθελά του στο παιδί; Είναι καλή η σχέση με τον άλλον γονιό ή υπάρχουν διαμάχες που το παιδί τις αντιλαμβάνεται όσο και αν δεν ξέρει να τις εκφράσει με λόγια;

Να θυμάστε ότι τα παιδιά που βλέπουν συχνά εφιάλτες επιδιώκουν να αναβάλουν την ώρα του ύπνου ή απαιτούν να κοιμηθούν με έναν γονέα. Οι γονείς θα πρέπει να είναι σταθεροί και θα πρέπει να τηρούν σταθερή ώρα ύπνου ακολουθώντας τη ρουτίνα ύπνου.

Αναζητήστε ιατρική συμβουλή σε περίπτωση που το παιδί σας βλέπει εφιάλτες τουλάχιστον 2 φορές/εβδομάδα για 6 μήνες ή περισσότερο και στη περίπτωση που οι συχνοί εφιάλτες συνεχίζονται μετά την ηλικία των 6 ετών. Θα πρέπει να διερευνηθεί η πιθανότητα σεξουαλικής κακοποίησης ή κατά πόσο το παιδί πάσχει από την διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD).
υπηρεσίες εργοθεραπείας στην Αθήνα σε χαμηλές τιμές