Αυτισμός και χρήσιμες συμβουλές για τη διαδικασία ντυσίματος
Το ντύσιμο μπορεί να είναι πρόκληση για άτομα στο φάσμα του αυτισμού και παρότι μοιάζει κάτι εύκολο, στην πραγματικότητα εμπεριέχει διάφορες δεξιότητες. Το ντύσιμο περιλαμβάνει δεξιότητες, όπως οπτική αντίληψη, κινητικό σχεδιασμό και προγραμματισμό, σειροθετική ικανότητα, ισορροπία, λεπτή και αμφίπλευρη κίνηση. Η ανεξαρτητοποίηση στο ντύσιμο συμβάλλει στην αίσθηση κυριαρχίας και κατ΄επέκταση στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης του ατόμου.
Ο αυτισμός και το ντύσιμο συνδέονται στενά μέσω αισθητηριακών προκλήσεων (υφές, ετικέτες, θερμοκρασία) και δυσκολιών στην οργάνωση και την εκτέλεση βημάτων, με αποτέλεσμα ευαισθησία σε υφάσματα, άγχος αλλαγής, και ανάγκη για σταθερές ρουτίνες. Παρακάτω θα παραθέσουμε διάφορες στρατηγικές που μπορεί να διευκολύνουν το παιδί και να κάνουν τη διαδικασία του ντυσίματος μια πιο ευχάριστη εμπειρία.
Συχνές Δυσκολίες στο Ντύσιμο παιδιού με ΔΑΦ:
- Αισθητηριακή Υπερευαισθησία: Αντίδραση σε συγκεκριμένες υφές, ετικέτες, ραφές, ελαστικότητα, αίσθηση καλτσών ή ακόμα και τη μυρωδιά των ρούχων.
- Προτιμήσεις: Εμμονή σε συγκεκριμένα ρούχα ή υλικά (π.χ. μόνο βαμβακερά), ακόμη κι εκτός εποχής, είναι συχνό φαινόμενο.
- Δυσκολία στην Οργάνωση: Δυσκολία να κατανοήσουν τη σειρά των βημάτων (π.χ. πρώτα το εσώρουχο, μετά το παντελόνι).
- Άγχος & Ρουτίνα: Αντίσταση σε αλλαγές ρουτίνας και νέες εμπειρίες ένδυσης.
- Δυσκολίες Κινητικότητας: Προβλήματα συντονισμού για το κουμπί, το φερμουάρ, ή το πέρασμα των χεριών μέσα από τα μανίκια.
Στρατηγικές & Λύσεις
- Επιλογή Ρούχων: Προτιμήστε άνετα ρούχα, μαλακά υφάσματα (βαμβακεράή φλις αντί για τζιν), ρούχα από λίκρα ή ισοθερμικά, αθλητικές κάλτσες (χωρίς ραφή), ρούχα χωρίς ή με κομμένες ετικέτες και με λιγότερα μοτίβα ώστε να μην λειτουργούν διασπαστικά. Επιλέξτε παπούτσια με βέλκρο και τοποθετήστε κρίκους στα φερμουάρ.Δώστε έμφαση στο μήκος των ρούχων που το παιδί επιλέγει και στη σωστή εφαρμογή αυτών, ώστε να μην πιέζει το παιδί στις διάφορες αλλαγές θέσεων του σώματος.
- Προετοιμασία: Πλύνετε τις νέες κάλτσες πολλές φορές και τα παπούτσια για να μαλακώσουν πριν τα φορέσει για πρώτη φορά. Χρησιμοποιήστε στεγνωτήριο για να αποφύγετε τη σκληρότητα των ρούχων.Οργανώστε τα συρτάρια και τις ντουλάπες, ώστε το παιδί να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ανεξάρτητα τα ενδύματα που θα φορέσει.
- Σταδιακή Εκμάθηση: Βρείτε ποια θέση βολεύει καλύτερα το παιδί και με ποια στάση αισθάνεται το ίδιο πιο ευχάριστα, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία του ντυσίματος. Διατηρείστε σταθερά την ίδια θέση. Σπάστε τη διαδικασία σε μικρότερα βήματα (π.χ. βάλτε μόνο το χέρι στο μανίκι). Ξεκινήστε τη διαδικασία εσείς και αφήστε το παιδί να την ολοκληρώσει, πχ να σηκώσει το φερμουάρ. Κατά την εκπαίδευση στο βάλσιμο/βγάλσιμο της μπλούζας, ξεκινήστε με ρούχα μεγαλύτερης ηλικίας.
- Ελαχιστοποίηση Ερεθισμάτων: Χρησιμοποιήστε λιγότερα απορρυπαντικά και αρώματα.Φροντίστε το δωμάτιο να είναι φτωχό από οπτικο-ακουστικά ερεθίσματα, ώστε να αποφευχθεί η υπερδιέγερση.
- Διαχείριση Αισθητηριακών Αναγκών: Δώστε εναλλακτικά αντικείμενα για μάσημα (όπως μασητικά βραχιόλια) αν μασουλάνε τα ρούχα.
- Δημιουργία Ρουτίνας για να μειώσετε το άγχος: Επιλέξτε ρούχα τη προηγούμενη νύχτα μαζί με το παιδί ώστε το επόμενο πρωί να γνωρίζει τι θα φορέσει. Ενισχύστε το παιδί να συμμετέχει στην τακτοποίηση των ρούχων, ώστε να γνωρίζει ποια είναι η θέση τους.
- Οπτική Υποστήριξη: Χρησιμοποιήστε οπτικά χρονοδιαγράμματα ή εικόνες που δείχνουν τη σειρά των βημάτων. Ντύστε το παιδί μπροστά σε καθρέφτη, ώστε να υποβοηθήσετε οπτικά τον κινητικό σχεδιασμό και προγραμματισμό.Φτιάξτε εικόνες με τα ρούχα του παιδιού και κολλήστε τες σε πινακάκι από το προηγούμενο βράδυ, ώστε να είναι προετοιμασμένο το παιδί για τα ρούχα που θα βάλει.
- Αν το παιδί δυσκολεύεται να ακολουθήσει οπτικά ένα αντικείμενο, συμπεριλάβετε την αφή κατά την εκπαίδευση. Κάντε μασάζ στο κεφάλι για απτική απευαισθητοποίηση πριν τοποθετήσετε καπέλο ή σκούφο στο παιδί, ενώ παράλληλα βρίσκεστε μπροστά σε καθρέφτη.
- Αλλαγή εποχής: Χρησιμοποιείστε κοινωνικές ιστορίες για να εξηγήσετε στο παιδί γιατί δε θα μπορεί να βάλει ξανά το αγαπημένο του πουλόβερ.Οργανώστε τη ντουλάπα του παιδιού, αφήνοντας μόνο τα εποχικά ρούχα έξω, σε τέτοιο σημείο ώστε να έχει εύκολη πρόσβαση σε αυτά και τη δυνατότητα να διαλέγει τα ρούχα που του αρέσει να φοράει.
Κάποιες άλλες απλές συμβουλές είναι οι παρακάτω:
- Στις περιπτώσεις όπου εντοπίζονται ισορροπιστικές δυσκολίες, επιλέξτε την καθιστή θέση.
- Εμπλουτίστε τα βήματα του ντυσίματος με μελωδίες ώστε να είναι πιο καταγραφική η διαδικασία.
- Ντύστε κουκλάκια ή ζωάκια μαζί με το παιδί, ώστε να εκπαιδευτεί στα βήματα της διαδικασίας.
