Στάδια Ανάπτυξης Λόγου & Ομιλίας
Είναι σημαντικό για τους γονείς να ενημερωθούν σχετικά με τα αναπτυξιακά ορόσημα της ομιλίας, ώστε να κατανοήσουν τι είναι φυσιολογικό για κάθε ηλικία και πότεθα πρέπει να αναζητήσουν βοήθεια.
Ηλικία 0 – 6 μηνών
- αναγνωρίζει ήχους και γυρνά το κεφάλι του ή τρομάζει με αυτούς,
- μιμείται ήχους, ψιθυρίζει και προσπαθεί να επικοινωνήσει,
- χρησιμοποιεί χειρονομίες για να επικοινωνήσει την οποιαδήποτε ανάγκη,
- χρησιμοποιεί διαφορετικό κλάμα για να εκφράσει αυτές τις ανάγκες,
- χρησιμοποιεί τα φωνήματα /b/, /m/, /p/ κατά το βάβισμά του.
Ηλικία 7 – 12 μηνών
- ανταποκρίνεται στο άκουσμα του ονόματός του,
- καταλαβαίνει το ναι και το όχι και κατανοεί απλές εντολές,
- χρησιμοποιεί μεγαλύτερη ποικιλία ήχων καθώς μουρμουρίζει,
- αναγνωρίζει λέξεις που σχετίζονται με αντικείμενα (π.χ. παπούτσι, γάλα),
- το εκφραστικό του λεξιλόγιο έχει 1-3 λέξεις.
Ηλικία 13 – 18 μηνών
- ηχολαλεί (επαναλαμβάνει λέξεις-ήχους) και παράγει μη καταληπτή ομιλία,
- παραλείπει μερικά αρχικά σύμφωνα και σχεδόν όλα τα τελικά σύμφωνα,
- ακολουθεί απλές εντολές και συνδυάζει χειρονομίες και λόγο,
- αναγνωρίζει 1-3 μέρη του σώματος,
- έχει εκφραστικό λεξιλόγιο από 3 ως 20 ή περισσότερες λέξεις.
Ηλικία 19 – 24 μηνών
- χρησιμοποιεί λέξεις πιο συχνά από ασυνάρτητη ομιλία (νεολογισμούς),
- γίνεται 25%-50% κατανοητό από τους ξένους,
- ονομάζει οικεία πρόσωπα/αντικείμενα και γνωρίζει 5 μέρη σώματος,
- αρχίζει να συνδυάζει ουσιαστικά με ρήματα και ίσως και αντωνυμίες,
- χρησιμοποιεί κατάλληλο χρωματισμό στη φωνή για τις ερωτήσεις,
- απαντά σε ερωτήσεις «τι είναι αυτό;»
- το εκφραστικό του λεξιλόγιο έχει 50-100 και περισσότερες λέξεις
- το αντιληπτικό του έχει 300 και περισσότερες λέξεις.
Ηλικία 2–3 ετών
- Στην ηλικία των 2 ετών, τα περισσότερα παιδιά μπορούν να παράγουν λέξεις και φράσεις των δύο λέξεων με ήχους όπως το /μ/, /π/, /τ/ και /ν/.
- Ο λόγος του παιδιού είναι καταληπτός 50% – 75% και συνεχίζει να ηχολαλεί,
- καταλαβαίνει το ένα και τα πολλά καιζητά αντικείμενα με το όνομά τους,
- εκφράζει την ανάγκη για τουαλέτα και αναγνωρίζει μέρη του σώματος,
- δείχνει εικόνες βιβλίου και τις ονομάζει, κατανοεί απλές ιστορίες και ρωτάει,
- ακολουθεί απλές εντολές και απαντά σε απλές ερωτήσεις.
- Στην ηλικία των 3 ετών, θα πρέπει να είναι σε θέση να παράγουν ήχους όπως τα /κ/, /γ/ /χ/, /ντ/, /μπ/ χωρίς δυσκολία.
- χρησιμοποιεί φράσεις 3-4 λέξεων, σε μορφή Υποκείμενο-Ρήμα-Αντικείμενο,
- χρησιμοποιεί μερικές προθέσεις, άρθρα, ρήματα στον ενεστώτα, ομαλό πληθυντικό και ανώμαλους τύπους στον αόριστο,
- έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 500 – 900 ή περισσότερων λέξεων
- έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 50 – 250 ή περισσότερων λέξεων,
- καταλαβαίνει τα περισσότερα πράγματα από αυτά που λέγονται,
- χρησιμοποιεί τα φωνήεντα σωστά και είναι περίπου 27 φωνήματα,
- χρησιμοποιεί σωστά και σύμφωνα σε αρχική θέση,
- χρησιμοποιεί μερικά ομαλά ρήματα στον αόριστο, κτητικά μορφήματα, αντωνυμίες και προστακτική, αλλά παρουσιάζει πολλά γραμματικά λάθη.
Ηλικία 3–4 ετών
- καταλαβαίνει τη λειτουργία των αντικειμένων και τις αντίθετες έννοιες (μέσα – έξω, μικρό – μεγάλο), αναγνωρίζει αντικείμενα με το όνομά τους,
- ακολουθεί εντολές που αποτελούνται από 2-3 μέρη,
- ρωτάει και απαντάει σε απλές ερωτήσεις (ποιος, τι, που, γιατί),
- χρησιμοποιεί 4-5 λέξεις στις προτάσεις με ουσιαστικά και ρήματα,
- καταλαβαίνει παρελθόν/μέλλον καιβάζει 2 γεγονότα σε χρονολογική σειρά,
- Το αντιληπτικό λεξιλόγιο έχει 1200–2000 λέξεις και το εκφραστικό 800-1500,
- ο λόγος του είναι 80% καταληπτός,
- η γραμματική βελτιώνεται αν και κάποια λάθη επιμένουν,
- μπορεί να κάνει κατάλληλη χρήση του «είμαι» και «είναι» στις προτάσεις,
- αναπτύσσει την ικανότητα αφήγησης απλών γεγονότων,
- χρήση ομαλού πληθυντικού, κτητικών αντωνυμιών και ρημάτων αορίστου.
- Μέχρι την ηλικία των 4 ετών κατακτώνται οι ήχοι /φ/, /β/, /θ/, /δ/,/λ/.
Ηλικία 4–5 ετών
- κατανοεί τους αριθμούςως το 3και μετράει ως το 10 μηχανικά,
- αναγνωρίζει 1-3 χρώματα, ρωτά για ορισμούς λέξεων,
- έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο >2800 λέξεων και εκφραστικό 900- 2000,
- χρησιμοποιεί σωστές προτάσεις όσον αφορά τη γραμματική,
- χρησιμοποιεί προτάσεις 4-8 λέξεων, παράγει σύμφωνα με 90% ακρίβεια,
- απαντά σε σύνθετες ερωτήσεις που αποτελούνται από 2 μέρη,
- μιλά με μια συχνότητα 186 λέξεων/λεπτό περίπου,μειώνεται η ηχολαλία,
- ο λόγος του είναι συνήθως καταληπτός από τους ξένους,
- μιλά σχετικά με εμπειρίες και αναμεταδίδει με ακρίβεια μια μεγάλη ιστορία,
- δίνει προσοχή σε μια ιστορία και απαντά σε ερωτήσεις σχετικά με αυτή,
- χρησιμοποιεί κτητικές αντωνυμίες, μέλλοντα χρόνο και συγκριτικά μορφήματα στις προτάσεις.
- Κατακτά σταδιακά έως και τα 4,6 το /σ/ και /ζ/.
Ηλικία 5 – 6 ετών
- ονομάζει 6 χρώματα και 3 σχήματα, τα αντίθετα, ημέρες της εβδομάδας,
- μετρά ως το 30 μηχανικά και ακολουθεί εντολές με 3 μέρη,
- ρωτάει με το «πως» και απαντά λεκτικά στο «Γεια» και στο «Τι κάνεις;»,
- χρησιμοποιεί σωστά παρελθόντα χρόνο και μέλλοντα και συνδέσμους,
- έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο περίπου 13000 λέξεις,
- χρησιμοποιεί προτάσεις με λεπτομέρειες και λέει με ακρίβεια μια ιστορία,
- τραγουδά ολόκληρα τραγούδια και απαγγέλει παιδικά ποιηματάκια
- ανταλλάσσει πληροφορίες/επικοινωνεί εύκολα με ενήλικες και άλλα παιδιά.
Ηλικία 6-7 ετών
- ονομάζει γράμματα, αριθμούς και νομίσματα, μετράει ως το 100 μηχανικά,
- τοποθετεί στη σειρά τους αριθμούς και κατανοεί το αριστερά και το δεξιά,
- κάνει αυξανόμενα πιο σύνθετες περιγραφές- απασχολείται με συζητήσεις,
- το αντιληπτικό λεξιλόγιο έχει περίπου 20000 λέξεις,
- χρησιμοποιεί προτάσεις 6 λέξεων και κατανοεί τις έννοιες του χρόνου,
- χρησιμοποιεί κατάλληλα την παθητική φωνή.
