Τελειομανία στα παιδιά

Η τελειομανία στα παιδιά είναι η τάση για υπερβολικά υψηλά πρότυπα, συχνά συνοδευόμενη από φόβο αποτυχίας και έντονο άγχος. Ενώ μπορεί να ωθήσει σε υψηλές επιδόσεις, συχνά προκαλεί απογοήτευση και εξάντληση.

Κύρια Σημάδια Τελειομανίας:

Ακραία αυστηρότητα: Δεν ικανοποιούνται ποτέ με την εργασία τους, ακόμα και αν είναι άριστη.
Φόβος αποτυχίας: Αποφεύγουν νέες προκλήσεις από τον φόβο ότι δεν θα τα καταφέρουν τέλεια.Τους κινητοποιεί περισσότερο ο φόβος της αποτυχίας παρά η λαχτάρα της επιτυχίας.
Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Συνδέουν την αξία τους αποκλειστικά με τις επιδόσεις τους.
Δυσκολία στη διαχείριση συναισθημάτων: Ξεσπάσματα θυμού ή κλάματος όταν κάτι δεν βγαίνει όπως το θέλουν.
Σε οποιαδήποτε εξέταση ή ακολουθούν τον κανόνα «ή όλα ή τίποτα» δηλαδή είτε θα τα καταφέρω όλα ή αν δεν τα καταφέρω όλα, δεν έχω καταφέρει τίποτα.
Δυσκολεύονται να χαρούν με την επιτυχία, αν αυτή είναι μικρή ή μερική ή δεν είναι αυτό ακριβώς που περίμεναν.
Αναβάλλουν διαρκώς την έναρξη της εργασίας τους, φοβούμενοι την επίκριση, καθυστερούν πολύ να παραδώσουν τις εργασίες τους ή ξεκινούν διαρκώς καινούργιες εργασίες γιατί η εργασία θα πρέπει να είναι τέλεια από την αρχή και θα πρέπει να συνεχίσει να είναι τέλεια μέχρι το τέλος.
Οι αντιδράσεις τους που πολλές φορές είναι υπερβολικά συναισθηματικές μέχρι και αντιδράσεις πανικού για μικρά λαθάκια, η χαμηλή τους παραγωγικότητα λόγω της συνεχούς αναβολής ή λόγω του ότι ξεκινούν διαρκώς από την αρχή είναι αυτό που τους χαρακτηρίζει.

Αίτια:

Υψηλές προσδοκίες: Περιβάλλον με άκαμπτα πρότυπα και έμφαση μόνο στο επίτευγμα.
Κοινωνικές πιέσεις: Εικόνα σώματος ή κοινωνική αποδοχή.

Παρόλο που κάποια παρουσία τελειομανίας μπορεί να βοηθήσει τα άτομα να είναι πιο επιμελή και στοχοθετημένα, η εκτεταμένη τελειομανία μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο μη ρεαλιστικών προσδοκιών και να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ικανότητα κάποιου να λειτουργήσει στην καθημερινότητά του. Η έρευνα που έχει γίνει στην τελειομανία έχει δείξει ότι υπάρχουν δύο είδη: Η υγιής/προσαρμοστική και η ανθυγιεινή/μη προσαρμοστική.

Υγιής/προσαρμοστική τελειομανία: Η υγιής/προσαρμοστική έχει συσχετιστεί με την καλή ψυχολογική κατάσταση και την καλή πρόοδο σε διάφορους τομείς της ζωής ενός ατόμου. Αυτού του είδους η τελειομανία χαρακτηρίζεται από:

Επιμέλεια
Συγκέντρωση στην επίτευξη στόχων
Καλές οργανωτικές δεξιότητες
Υψηλά στάνταρ για τον εαυτό και τους άλλους
Επιμονή στις αντιξοότητες

Ανθυγιεινή/μη προσαρμοστική τελειομανία: Αντίθετα, αυτού του είδους η τελειομανία έχει συσχετιστεί με άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και συμπτώματα ψυχικών διαταραχών και χαρακτηρίζεται από:

Μεγάλη αφοσίωση στις υψηλές προσδοκίες άλλων
Επίμονες αμφιβολίες για τη σωστή διεκπεραίωση πραγμάτων
Εμμονή με τον έλεγχο
Εμμονή με λάθη του παρελθόντος
Φοβία για νέα λάθη

Πώς να διαχειριστείτε την τελειομανία του παιδιού;

Ενθαρρύνετε τους στόχους, όχι την τελειότητα. Αποφύγετε να λέτε τη λέξη «τέλειο». Παρακινήστε το να έχει στόχους ρεαλιστικούς του οποίους μπορεί να επιτύχει καταβάλλοντας φυσικά προσπάθεια.
Επαινέστε την προσπάθεια: Εστιάστε στη διαδικασία και την προσπάθεια, όχι στο αποτέλεσμα.
Μάθετέ του τη σημασία της υπομονής. Η υπομονή καλλιεργείται από την παιδική ακόμα ηλικία. Για παράδειγμα: Ζητήστε του να σας κάνει μία συγκεκριμένη ζωγραφιά ή μία έκθεση.Μόλις σας τη δώσει, αναγνωρίστε την προσπάθειά του, πείτε του ότι τα πήγε πολύ καλά.Δώστε του feedback ώστε να τη βελτιώσει και να την ξαναδουλέψει.
Γίνετε το παράδειγμα της μη-τελειότητας. Μη φοβάστε να λέτε στο παιδί λάθη τα οποία κάνετε. Επίσης, μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί σας να σας βοηθήσει όταν κάτι σας δυσκολεύει.
Μιλήστε του για τη σημασία του «ταξιδιού». Σημασία δεν έχει μόνο ο προορισμός, αλλά και το ταξίδι. Το νόημα δηλαδή είναι ναι μεν το παιδί να προσπαθεί για τους στόχους του, αλλά παράλληλα να απολαμβάνει και την όλη διαδικασία.
Παρακινήστε το παιδί να μοιραστεί μαζί σας αρνητικές σκέψεις και προβληματισμούς που μπορεί να έχει. Είναι σημαντικό να αισθάνεται άνετα να σας μιλήσει για ό,τι μπορεί να το απασχολεί.
Μην φοβάστε τα λάθη. Και αντίστοιχα βοηθήστε και το παιδί να μάθει να μην τα φοβάται. Τα λάθη είναι γνώση και αναπόφευκτα, ειδικά όσο μεγαλώνει.Δείξτε ότι τα λάθη είναι μέρος της μάθησης και της εξέλιξης.
Διδάξτε το “αρκετά καλό”: Μάθετε στο παιδί ότι δεν είναι απαραίτητο να είμαστε τέλειοι σε όλα.
Διαχειριστείτε τις δικές σας προσδοκίες: Αποφύγετε να μεταφέρετε το δικό σας άγχος για τελειότητα στο παιδί.