Εκμάθηση ξένων γλωσσών και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες
Μαθησιακές δυσκολίες είναι ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων, στις οποίες οι φυσιολογικοί τύποι απόκτησης των μαθησιακών ικανοτήτων διαταράσσονται στα πρώιμα στάδια της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης.Με άλλα λόγια, είναι δυσκολίες που σχετίζονται με την ανάγνωση, τη γραφή, την ορθογραφία, τα μαθηματικά, την ακοή και την ομιλία, την κρίση και την ικανότητα ενός παιδιού για μάθηση. Αν ένα παιδί έχει μειωμένη απόδοση στις παραπάνω ικανότητες, δεν σημαίνει ότι έχει χαμηλή νοημοσύνη. Οι μαθησιακές δυσκολίες ποικίλλουν από παιδί σε παιδί και δεν έχουν όλα τα παιδιά τις ίδιες δυσκολίες, ούτε πάντα τα ίδια συμπτώματα. Σύμφωνα με το American Psychiatric Association στις μαθησιακές διαταραχές συγκαταλέγονται:
- Διαταραχή της Ανάγνωσης (Δυσλεξία)
- Διαταραχή των Μαθηματικών (Δυσαριθμησία)
- Διαταραχή της Γραπτής Έκφρασης (Δυσορθογραφία)
- Μαθησιακή Διαταραχή Μη Προσδιοριζόμενη αλλιώς (διαταραχές οι οποίες δεν πληρούν τα κριτήρια κάποιας ειδικής κατηγορίας)
Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες στις ξένες γλώσσες αντιμετωπίζουν κυρίως προβλήματα
1. στην εκμάθηση του φωνολογικού κώδικα της γλώσσας, όταν δεν υπάρχει πλήρης αντιστοιχία ανάμεσα στους ήχους/φωνήματα και στα γράμματα
2. στην αναγνωστική δεξιότητα,
3. την κατανόηση του γραπτού λόγου,
4. τη σύνταξη του γραπτού λόγου,
5. την ορθογραφία,
6. την εκμάθηση του λεξιλογίου και
7. την προφορική έκφραση.
Ας δούμε όμως τα χαρακτηριστικά των παιδιών που δυσκολεύονται στη φωνολογική δομή της ξένης γλώσσας:
- Παρουσιάζουν δυσκολίες στην ανάγνωση πολυσύλλαβων λέξεων και κυρίως σε λέξεις που βλέπουν για πρώτη φορά.
- Δεν παρατηρούν τα σημεία στίξης.
- Μπερδεύουν τις συλλαβές, προσθέτουν γράμματα ή αφαιρούν από τις λέξεις που διαβάζουν.
- Η ανάγνωση είναι αργή και πολλές φορές δεν ολοκληρώνεται.
- Δεν καταλαβαίνουν το νόημα της πρότασης/κειμένου που διαβάζουν και σε μία πιθανή ερώτηση κατανόησης δεν μπορούν να δώσουν απάντηση.
- Σταματούν την ανάγνωση και επαναλαμβάνουν μικρές λέξεις από την αρχή
- Όταν δουν μία μεγάλη λέξη προτιμούν να την προσπεράσουν ή να τη διαβάσουν λάθος ή χαμηλόφωνα και να προχωρήσουν παρακάτω.
- Δεν τονίζουν σωστά τις λέξεις
- Σε ένα λήμμα μπορεί να μπερδεύουν ενδιάμεσα φωνήεντα ή σύμφωνα όπως: hate / hot-ball/boll στα αγγλικά και adopter/adapter στα γαλλικά.
- Η αποκωδικοποίηση των δίψηφων ήχων είναι δύσκολη: Tch/ch/st/gn
- Ακολουθούν την καθρεπτική γραφή: et/te,
- Αδυνατούν να συντονίσουν μάτια-χέρια-μολύβι.
- Δυσκολεύονται να θυμηθούν τους ήχους των λέξεων
- Δυσκολεύονται να διακρίνουν γράμματα που μοιάζουν οπτικά (π.χ.: b/d, m/n, l/t, u/n, p/d, a/o).
- Δυσκολεύονται με γραμματικές δομές ή λεξιλογικές εκφράσεις.
- Δυσκολεύονται στους τόνους και τα άηχα γράμματα.
Τα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες μπορούν να μάθουν ξένες γλώσσες, αλλά αντιμετωπίζουν μοναδικές προκλήσεις, ειδικά με γλώσσες λιγότερο φωνητικές (όπως τα Αγγλικά), λόγω δυσκολίας στην ανάγνωση, την ορθογραφία και τη φωνολογική επεξεργασία (π.χ., σύγχυση b/d/p/q).
Πιο συγκεκριμένα:
- Αγγλικά: Θεωρούνται πιο δύσκολα λόγω της αδιαφάνειας (διαφορετική γραφή/προφορά) και της φωνολογικής πολυπλοκότητας.
- Φωνολογικά Λάθη:Συχνή σύγχυση ήχων και γραμμάτων (π.χ., p/b, d/q).
- Ανάγνωση/Ορθογραφία: Δυσκολία στην αντιστοίχιση γραμμάτων και ήχων.
Με τη διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας, εισάγουμε τα παιδιά σε ένα άλλο γλωσσικό σύστημα το οποίο διαφέρει από το μητρικό τους στη γραφή, στους φθόγγους, στην προφορά, στο λεξιλόγιο, στη γραμματική και στο συντακτικό. Πολλές φορές, οι δυσλεκτικοί μαθητές ενδέχεται να εμφανίσουν –κατά τη διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας– την αδυναμία που παρουσιάζουν στην εκμάθηση της μητρικής τους γλώσσας. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι δεν είναι απαραίτητο να παρουσιάσουν δυσκολίες στην ξένη γλώσσα όλοι οι μαθητές που έχουν δυσλεξία στη μητρική τους γλώσσα.
Στις πρώτες τάξεις του δημοτικού (Α+Β) εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά μαθησιακών δυσκολιών -αν και έχουν κάνει την παρουσία τους πολύ πιο νωρίς αλλά δεν γίνονται πάντα αντιληπτά από τους γονείς- κατά συνέπεια ο ειδικός παιδαγωγός μητρικής και ξένης γλώσσας μπορούν να συνεργάζονται παράλληλα από την προσχολική μόλις ηλικία, ώστε να ενισχύουν την επαφή του παιδιού με τη γνώση και η εμπλοκή του με την ξένη γλώσσα να μην αποτελεί άπιαστο όνειρο.
Σίγουρα, όμως, τα άτομα με γλωσσικές διαταραχές, μπορούν να μάθουν μια ξένη γλώσσα. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην υπάρχει βιασύνη και πίεση. Τόσο οι γονείς, όσο και οι δάσκαλοι πρέπει να είναι υποστηρικτικοί και να γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες και τα ειδικά προγράμματα εκμάθησης ξένων γλωσσών που υπάρχουν διαθέσιμα. Η λύση έγκειται στη «διαφοροποιημένη διδασκαλία» που προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε παιδιού, με χρήση οπτικοακουστικών μεθόδων (τραγούδια, βίντεο), πολυαισθητηριακών τεχνικών, και εστίαση στη φωνολογική ενημερότητα, καθιστώντας τη διαδικασία πιο αποτελεσματική και ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση του παιδιού.
συνεδρίες λογοθεραπείας στην Αθήνα και σε όλη την αττική
