Χαρακτηριστικά και τρόποι αντιμετώπισης της εκλεκτικής/επιλεκτικής αλαλίας
Το DSM-IV-TR (2000) ορίζει την Εκλεκτική αλαλία ως εξής:
- Σταθερή αποτυχία του παιδιού να μιλήσει σε συγκεκριμένες κοινωνικές καταστάσεις (πχ. στο σχολείο) παρότι μιλάει σε άλλες καταστάσεις.
- Η απόκλιση εμποδίζει την εκπαιδευτική/επαγγελματική επιτυχία ή την κοινωνική επικοινωνία.
- Η διάρκεια της διαταραχής είναι τουλάχιστον ένας μήνας.
- Η αποτυχία παραγωγής ομιλίας δεν οφείλεται σε έλλειψη γνώσης- ή άνεσης- με την ομιλούμενη γλώσσα.
- Η διαταραχή δεν καλύπτεται πληρέστερα από μια διαταραχή επικοινωνίας (λ.χ. τραυλισμός), ούτε συμβαίνει στην πορεία μιας διάχυτης αναπτυξιακής διαταραχής, σχιζοφρένειας ή άλλης ψυχωτικής διαταραχής.
Βασικά χαρακτηριστικά της Επιλεκτικής αλαλίας είναι τα εξής:
- Επίμονη δυσκολία ή ανικανότητα στην ομιλία και απόκριση σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα.
- Ελάχιστη ή ελλιπής βλεμματική επαφή.
- Μη λεκτική επικοινωνία δείχνοντας ή γνέφοντας με το κεφάλι.
- Μιλούν ελάχιστα ή ψιθυρίζουν σε άτομα που εμπιστεύονται ή σε συνομήλικους.
- Σε δραστηριότητες μπορεί τα παιδιά είτε να συμμετέχουν μη λεκτικά είτε να απομονώνονται και να παραμένουν ανέκφραστα, απαθή.
- Η φοβία αυξάνεται σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα (σχολείο).
- Μπορεί στο σπίτι να είναι δραστήρια και φλύαρα,αλλά να αλλάζουν συμπεριφορά στο σχολικό πλαίσιο. Η έναρξη των συμπτωμάτων μπορεί να συμβαδίζει με την έναρξη της σχολικής φοίτησης.
- Μπορεί να οδηγηθούν σε μη ηθελημένες συμπεριφορές, δηλαδή να είναι δειλά, πεισματάρικα, αγενή και χειριστικά.
- Μπορεί να συνυπάρχουν και συμπτώματα όπως νυχτερινή ή μη ενούρηση, τικ, ονυχοφαγία, πιπίλισμα του δαχτύλου, τρέμουλο, ναυτίες, κοιλόπονος κ.ά.
- Κάποια μιλούν κανονικά στο τηλέφωνο λόγω απουσίας βλεμματικής επαφής.
- Η πλειοψηφία των παιδιών με Επιλεκτική αλαλία έχουν γενετική προδιάθεση για άγχος. Έχουν κληρονομήσει την τάση να είναι ανήσυχα από ένα ή περισσότερα μέλη της οικογένειας.
- Ορισμένα παιδιά με Επιλεκτική αλαλία έχουν διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας, πράγμα που σημαίνει ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επεξεργασία συγκεκριμένων αισθητηριακών πληροφοριών. Μπορεί να είναι ευαίσθητα στους ήχους, τα φώτα, την αφή, τη γεύση και τις μυρωδιές.
- Ορισμένα παιδιά (20-30%) με Επιλεκτική αλαλία παρουσιάζουν γλωσσικές δυσκολίες στον δεκτικό/προληπτικό και εκφραστικό λόγο.
- Άλλα παιδιά παρουσιάζουν μαθησιακές δυσκολίες, συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής της ακουστικής επεξεργασίας. Στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις, τα παιδιά είναι επιρρεπή σε συστολή και άγχος, όπου υπάρχει προσδοκία ομιλίας.
- Η Επιλεκτική αλαλία έχει σημαντικές αρνητικές επιδράσεις στους γονείς και στους δασκάλους, οι οποίοι αποθαρρύνονται και τρομάζουν, όταν οι προσπάθειές τους για αλληλεπίδραση με το παιδί αποτυγχάνουν.
Η επιλεκτική αλαλία μπορεί να γίνει μια πολύ δύσκολα αναστρέψιμη συνήθεια. Αν το παιδί μείνει άλαλο για μερικά χρόνια, τότε η συμπεριφορά αυτή μπορεί να γίνει αντανακλαστική αντίδραση και έτσι το παιδί εξοικειώνεται με μη λεκτικές αντιδράσεις.
Είναι σημαντικό λοιπόν να γίνει έγκαιρα η διάγνωση του παιδιού σας αν υποπτεύεστε ότι έχει κάποια από τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά κυρίως επειδή η επιλεκτική αλαλία είναι μια αγχώδης διαταραχή, η οποία, αν μείνει αθεράπευτη, μπορεί να επιφέρει αρνητικές συνέπειες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του παιδιού και να στρώσει ένα μονοπάτι γεμάτο από μια ακολουθία ακαδημαϊκών, κοινωνικών, συναισθηματικών αντίκτυπων όπως:
- Διόγκωση άγχους
- Κατάθλιψη και εμφάνιση άλλων διαταραχών άγχους
- Κοινωνική απομόνωση και κοινωνική απόσυρση
- Φτωχός εγωισμός και αυτοπεποίθηση
- Σχολική άρνηση, φτωχή ακαδημαϊκή επίδοση και πιθανώς την διακοπή του σχολείου
- Φτωχή επίδοση στο σχολείο και στο πλαίσιο εργασιακής απασχόλησης
- Φαρμακευτική αγωγή με φάρμακα, χρήση αλκοόλ
- Αυτοκτονικές τάσεις και πιθανή αυτοκτονία
Οι γονείς πρέπει να μιλήσουν με τον παιδίατρο του παιδιού ή/και να αναζητήσουν κάποιο ψυχίατρο που θα έχει εμπειρία με την Επιλεκτική αλαλία. Θα πρέπει να μεταδώσουν στο παιδί τους ότι κατανοούν πως είναι φοβισμένο και δε μπορεί να μιλήσει. Είναι σημαντικό να επικροτούν τις προσπάθειες και τα κατορθώματα του παιδιού, να αναγνωρίζουν και να κατανοούν τις δυσκολίες του.
Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις θα πρέπει να είναι εξατομικευμένες με την πλειονότητα των παιδιών να λαμβάνουν ένα συνδυασμό από :
- Θεραπεία συμπεριφοριστική
- Παιγνιοθεραπεία
- Ψυχοθεραπεία και λοιπές ψυχολογικές προσεγγίσεις
- Γνωστική συμπεριφορική θεραπεία
- Φαρμακευτική αγωγή
- Προώθηση αυτοπεποίθησης
- Συχνή κοινωνικοποίηση
- Σχολική εμπλοκή
- Οικογενειακή εμπλοκή και γονική αποδοχή
